Với sự phát triển của công nghệ, gần như gia đình nào cũng có rất nhiều thiết bị điện tử như: Tivi, điện thoại, Ipad, máy tính… và rất dễ để chúng ta thấy những đứa trẻ trong các gia đình bị phụ thuộc quá nhiều vào những thứ đó. Kết quả là các con trẻ trở nên chậm chạp, thu mình, nhút nhát sau khi sử dụng các thiết bị đó. Dễ có thể thấy một ví dụ điển hình đó là khi bố mẹ nhờ các con làm điều gì đó hoặc đưa con ra chốn đông người, chúng thường lóng ngóng, lờ đờ, không trả lời hoặc trốn ngay sau lưng bố mẹ dù mắt vẫn cắm vào chiếc điện thoại.

Bạn hãy thử quan sát và để ý con mình xem, nếu con luôn thích giao tiếp, tự giác làm việc của mình và tự tin thể hiện bản thân trước mọi người thì đó là một đứa trẻ tự lập và dạn dĩ. Ngoài ra, bạn có thể đánh giá sự hoạt bát qua việc trẻ vui vẻ, thích thú và chủ động xin tham gia vào các hoạt động tập thể, rồi còn rủ các bạn khác cùng tham gia một cách tích cực chứ không phải là đòi có một chiếc điện thoại rồi ngồi im nhìn xem Youtube, Tiktok hoặc chơi game   

Con tự lập, tự tin và luôn khỏe mạnh chính là niềm vui vô cùng to lớn của cha mẹ. Tuy nhiên, không phải tự nhiên con có được điều đó. Mỗi ngày con trưởng thành là mỗi ngày cha mẹ phải “học” rất nhiều điều để chăm con đúng cách.

Làm thế nào để giải quyết vấn đề nan giải này? Chắc chắn đây là một trăn trở của rất nhiều bố mẹ. Dưới góc độ thần kinh học, 90% kích thước não bộ của trẻ được hoàn thiện trước 5 tuổi. Những trải nghiệm, môi trường vận động và cách tương tác của cha mẹ giai đoạn này sẽ trực tiếp khắc họa lên các liên kết thần kinh của con. Dưới đây, với kinh nghiệm rất nhiều năm giảng dạy, tiếp xúc và giúp đỡ rất nhiều bạn nhỏ trở nên tự tin, năng động và tự lập hơn, tôi xin chia sẻ với các cha mẹ 5 phương pháp đã được chứng minh bởi khoa học để giúp con bạn thay đổi:

1/ Dạy con tự lập dựa trên “Vùng phát triển gần” (ZPD) – Cho con tự làm những việc vừa sức

Nhiều cha mẹ có xu hướng bao bọc hoặc làm thay con vì sợ con thất bại. Tuy nhiên, tâm lý học phát triển gọi tên việc tự làm này là tạo dựng Năng lực tự hiệu quả – tức là niềm tin vào chính bản thân mình.

Nhà tâm lý học Lev Vygotsky chỉ ra rằng, khi trẻ được tự thực hiện các công việc vừa sức (như tự dọn đồ chơi, tự mặc quần áo, chuẩn bị đồ đi học) với sự định hướng tối thiểu từ người lớn, bộ não sẽ lập tức kích hoạt khả năng tư duy và giải quyết vấn đề. Khi con cảm thấy mình tự hoàn thành được việc gì đó, con sẽ không còn ỷ lại và hình thành bản lĩnh tự lập từ rất sớm.

2/ Áp dụng tinh thần STEAM – Kích hoạt đồng đều cả hai bán cầu não

Tư duy logic (não trái) và Trí tưởng tượng sáng tạo (não phải) không nên hoạt động riêng rẽ. Để trẻ thông minh và linh hoạt, việc kết nối hai bán cầu não là điều cốt lõi.

Một nghiên cứu từ Đại học Harvard chứng minh rằng việc kết hợp Nghệ thuật (như âm nhạc, vũ đạo, vẽ tranh) vào các hoạt động học tập giúp tăng cường mật độ chất xám và khả năng liên tưởng đa chiều ở trẻ nhỏ. Nhờ đó, trẻ không chỉ học giỏi lý thuyết trên sách vở mà còn rất giàu trí tưởng tượng, nhanh nhạy trong mọi tình huống thực tế.

3/ Thay vì quát mắng, hãy dùng “Kỷ luật tích cực” để bảo vệ bộ não của con

Khi trẻ mắc lỗi và bị cha mẹ quát mắng hay đòn roi, Hạch hạnh nhân (Amygdala) – trung tâm xử lý sợ hãi của não bộ – sẽ bị kích thích quá mức, tiết ra hormone căng thẳng Cortisol. Điều này khiến trẻ rơi vào trạng thái hoảng sợ, chống đối hoặc lờ đờ thu mình lại thay vì thực sự hiểu bài học.

Các nghiên cứu từ Hiệp hội Tâm lý học Hoa Kỳ (APA) khẳng định: Kỷ luật tích cực – bằng cách ngồi xuống ngang tầm mắt, lắng nghe, thiết lập ranh giới rõ ràng và tôn trọng cảm xúc của con – sẽ giúp duy trì các hormone hạnh phúc như Oxytocin và Dopamine. Điều này giúp trẻ bình tĩnh, cảm nhận được sự an toàn, dễ dàng sửa sai và phát triển trí tuệ cảm xúc (EQ) vượt trội.

4/ Vận động thể chất mỗi ngày – “Thức ăn” nuôi dưỡng trí não và vóc dáng

Nhiều phụ huynh nghĩ nhảy múa hay thể thao chỉ giúp khỏe người, nhưng khoa học chứng minh vận động chính là “thức ăn của trí não”.

Theo Tiến sĩ John Ratey (Trường Y Harvard), khi trẻ vận động tích cực (như nhảy, múa, chạy nhảy), cơ thể sẽ tiết ra một loại protein có tên là BDNF. Loại chất này đóng vai trò như “phân bón” giúp nuôi dưỡng và tạo mới các tế bào thần kinh, giúp vùng Hải Mã (nơi lưu trữ ký ức và khả năng học tập) phát triển mạnh mẽ. Ngoài ra, việc vận động đúng cách còn giúp chỉnh sửa tư thế đứng ngồi, chống gù lưng, lệch cột sống – mang lại cho con một vóc dáng cao lớn, mạnh khỏe.

5/ Giúp con vượt qua sự nhút nhát bằng cơ chế “Giải mẫn cảm dần dần”

Sự nhút nhát hay sợ đám đông thực chất là phản ứng tự nhiên của não bộ trước môi trường lạ. Để giúp con tự tin, cha mẹ không thể dùng lời nói suông kiểu “Con phải mạnh dạn lên!”, mà cần một quá trình rèn luyện hành vi.

Phương pháp trị liệu hành vi Systematic Desensitization chỉ ra rằng: Khi trẻ được tiếp xúc từng bước với môi trường âm nhạc, nhịp điệu và những “sân khấu” nhỏ, bộ não sẽ quen dần với ánh nhìn của người khác và giảm bớt phản ứng sợ hãi. Lâu dần, trẻ sẽ tự tin bộc lộ cá tính, giải phóng ngôn ngữ cơ thể và rạng rỡ biểu diễn trước đám đông.

Việc cho con tham gia các CLB nghệ thuật, nhảy múa đều đặn 2–3 buổi/tuần tại Happy Face là một giải pháp tuyệt vời áp dụng trọn vẹn các nguyên lý khoa học vận động trên. Chỉ cần qua một thời gian ngắn luyện tập, cha mẹ có thể dễ dàng thấy con trở nên chủ động, dạn dĩ và tiến bộ vượt bậc.